“मनरेगा बंद, VB-G RAM G योजना – ग्रामीण रोजगार क्षेत्रात नवीन क्रांती”
केंद्रीय सरकारने महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (मनरेगा) याचं नामकरण आणि स्वरूप बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे. नवीन VB-G RAM G (विकसित भारत – रोजगार आणि उपजीविका अभियान, ग्रामीण) योजना लागू करण्यात येईल, ज्यामुळे मनरेगामधील रोजगाराच्या संदर्भात एक नवा टप्पा येईल.
मनरेगाचा प्राथमिक उद्दिष्ट म्हणजे ग्रामीण भारतातील गरीब कुटुंबांना रोजगार देऊन त्यांना आर्थिक सहाय्य पुरवणे, आणि याचा परिणाम म्हणून पंढरपूर, बारामती, कोल्हापूर, नांदेड, लातूरसारख्या ठिकाणी ग्रामीण कामगारांना रोजगार आणि पैसा मिळाला. परंतु, आता या योजनेला बदलण्यासाठी सरकारने VB-G RAM G योजनाच्या रूपात एक महत्वाची पाऊल उचलले आहे.
नवीन योजना काय आहे?
VB-G RAM G योजनेच्या माध्यमातून, ग्रामीण रोजगार हमीचा विस्तार करून, 100 पेक्षा जास्त कामकाजी दिवसांची योजना केली जाईल. नवीन योजनेत मजुरांना 125 दिवसांच्या रोजगाराची हमी दिली जाईल, जो मनरेगाच्या अंमलबजावणीपेक्षा अधिक फायदेशीर ठरू शकतो. या योजनेचे मुख्य उद्दीष्ट आहे, ग्रामीण भागातील पाणी संरक्षण, रस्ते बांधकाम, जलसंधारण, वृक्षारोपण अशा इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रकल्पांची गती वाढवणे.
योजनेला विरोध
तथापि, नवीन योजनेला विरोधकांच्या तीव्र प्रतिक्रिया आले आहेत. काँग्रेस आणि इतर विरोधी पक्षांनी सरकारच्या या निर्णयावर टीका केली आहे. त्यांचा आरोप आहे की महात्मा गांधींचं नाव वगळणं, ग्रामीण जनतेच्या विश्वासाला धक्का बसवू शकतो आणि यामुळे गरीब वर्गाच्या अधिकारांची पिळवणूक होईल.
राज्य सरकारंनाही चिंता आहे, विशेषतः वित्तीय भारामुळे. तामिळनाडू आणि उत्तर प्रदेश अशा राज्यांनी सरकारला इशारा दिला आहे की “नवीन योजना राज्यांवर अतिरिक्त ताण निर्माण करेल.”
सरकारचा बचाव
सरकारकडून याबाबत स्पष्टता दिली जात आहे की VB-G RAM G योजना एक व्यापक दृष्टीकोन असलेली योजना आहे, जी ग्रामीण भागात पायाभूत सुविधांची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करेल. त्याच वेळी रोजगाराच्या वाढत्या संधी देऊन ग्रामीण जीवनमान सुधारण्यासाठी कार्यरत असेल.
नवीन कार्यान्वयन प्रक्रिया
नवीन योजनेत वर्कर्स आणि कुटुंबांना थेट लाभ देणे यासाठी DBT (Direct Benefit Transfer) प्रणालीचा वापर चालू राहील. हे सुनिश्चित करण्यासाठी की, मजुरीतील गळती आणि भ्रष्टाचार कमी होईल, आणि प्रत्यक्ष लाभार्थी व त्यांना रोजगार प्राप्त होईल.
गांधीजींचं योगदान: एक ऐतिहासिक संदर्भ
मनरेगा या योजनेला गांधीजींच्या नावाशी जोडले जातं, कारण ते ग्रामीण भारतातील गरीब जनतेच्या हक्कांचे रक्षक होते. म्हणूनच, “मनरेगा” ह्या नावात गांधीजींचं महत्त्वपूर्ण स्थान असल्यानं विरोधी पक्ष सरकारच्या या निर्णयावर आक्षेप घेत आहेत. यामुळे हे प्रश्न निर्माण झाले आहेत की एक योजनात्मक बदल सरकारकडून या मोठ्या ऐतिहासिक नावाच्या महत्त्वाला कमी करत आहे का?
भविष्याचा दृष्टिकोन
भलेच या नवीन योजनेला विरोध असो, तरीही या बदलामुळे ग्रामीण भागातील रोजगाराची संधी आणि सतत चाललेल्या इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रकल्पांची अंमलबजावणी होईल. यावर सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवून, योजनेचे विस्तृत स्वरूप समजून घेणं आवश्यक आहे.
नवीन VB-G RAM G योजना ग्रामीण रोजगार क्षेत्रात विकासात्मक क्रांतीची दिशा दाखवण्यास मदत करेल, अशी आशा सरकार आणि कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केली आहे.
योजनेच्या बदलाचा सर्वांगीण फायदा आणि तोटे यावर चर्चेची आवश्यकता आहे. सरकारच्या नवीन धोरणांमध्ये अधिक पारदर्शकता आणि त्वरित अंमलबजावणी आवश्यक आहे, ज्यामुळे लाभार्थ्यांना योग्य वेळेत लाभ मिळेल.