प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना 2025 | पात्रता, लाभ, हप्ता

भारत हा कृषिप्रधान देश असून आजही मोठ्या प्रमाणावर लोकसंख्या शेतीवर अवलंबून आहे. मात्र वाढता शेती खर्च, नैसर्गिक आपत्ती, बाजारातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती अनेकदा अडचणीत येते. हीच बाब लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना (PM-KISAN) सुरू केली. 2025 मध्येही ही योजना सुरू असून लाखो शेतकरी याचा थेट लाभ घेत आहेत.

प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना काय आहे?

प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना ही केंद्र सरकारची थेट आर्थिक सहाय्य योजना आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकरी कुटुंबांना दरवर्षी ₹6,000 आर्थिक मदत दिली जाते. ही रक्कम तीन समान हप्त्यांमध्ये थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
या योजनेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे कोणताही मध्यस्थ नसून Direct Benefit Transfer (DBT) प्रणालीद्वारे पैसे थेट खात्यात जमा होतात.

PM-KISAN योजनेचा उद्देश

या योजनेमागील मुख्य उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत:
लघु व सीमांत शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार देणे
शेतीसाठी लागणारा खर्च (बियाणे, खत, औषधे) भागवण्यास मदत
शेतकऱ्यांचे कर्जावरचे अवलंबित्व कमी करणे
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना देणे
शेतकऱ्यांचे उत्पन्न स्थिर करणे

PM-KISAN अंतर्गत मिळणारा आर्थिक लाभ

एकूण लाभ: ₹6,000 प्रति वर्ष
हप्ते: 3
₹2,000 (एप्रिल–जुलै)
₹2,000 (ऑगस्ट–नोव्हेंबर)
₹2,000 (डिसेंबर–मार्च)
पैसे जमा होण्याची पद्धत: थेट बँक खात्यात (DBT)

पात्रता निकष (Eligibility)

PM-KISAN योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
अर्जदार भारताचा नागरिक असावा
अर्जदाराच्या नावावर शेती जमीन असावी
लघु व सीमांत शेतकरी कुटुंब
संयुक्त कुटुंब असल्यास जमीन नोंदीत नाव असणे आवश्यक

आधार कार्ड अनिवार्य

कोण अपात्र आहेत? (Ineligible Farmers)
खालील व्यक्तींना PM-KISAN योजनेचा लाभ मिळत नाही:
आयकर भरणारे शेतकरी
डॉक्टर, इंजिनियर, वकील, CA, आर्किटेक्ट
केंद्र/राज्य सरकारचे ग्रुप A व B अधिकारी
खासदार, आमदार, मंत्री
निवृत्त उच्च अधिकारी (पेन्शनधारक)
स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे निवडून आलेले प्रतिनिधी

आवश्यक कागदपत्रे

PM-KISAN योजनेसाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
आधार कार्ड
7/12 उतारा किंवा जमीन नोंद
बँक खाते तपशील (पासबुक)
मोबाईल नंबर
e-KYC पूर्ण केलेले असणे

PM-KISAN अर्ज प्रक्रिया (Online / Offline)

🔹 ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

https://pmkisan.gov.in या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या
New Farmer Registration वर क्लिक करा
आधार क्रमांक टाका
वैयक्तिक माहिती, जमीन व बँक तपशील भरा
अर्ज सबमिट करा

🔹 ऑफलाइन अर्ज कसा करावा?

ग्रामसेवक कार्यालय
तलाठी कार्यालय
CSC (Common Service Center)
e-KYC का अनिवार्य आहे?
PM-KISAN योजनेत e-KYC अनिवार्य आहे.
जर e-KYC पूर्ण नसेल तर:
हप्ता थांबवला जातो
स्टेटस “Pending for e-KYC” दाखवतो

e-KYC चे प्रकार:

OTP आधारित (मोबाईलवर)
बायोमेट्रिक (CSC केंद्रावर)

PM-KISAN हप्ता कधी मिळतो?

PM-KISAN अंतर्गत दरवर्षी तीन वेळा हप्ते दिले जातात. आतापर्यंत 17 पेक्षा जास्त हप्ते शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा झाले आहेत. 2025 मध्येही पुढील हप्ते वेळापत्रकानुसार दिले जात आहेत.

PM-KISAN Status Check कसा करावा?

pmkisan.gov.in वेबसाइट उघडा
Beneficiary Status वर क्लिक करा
आधार नंबर / मोबाईल नंबर टाका
OTP द्वारे लॉगिन करा
हप्ता स्थिती तपासा

PM-KISAN योजनेचे फायदे

थेट आर्थिक मदत
कोणतीही दलाली नाही
ग्रामीण शेतकऱ्यांना स्थैर्य
पारदर्शक प्रणाली
देशभर एकसमान अंमलबजावणी

प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त आणि प्रभावी योजना आहे. दरवर्षी मिळणारी ₹6,000 ची मदत ही जरी मोठी रक्कम नसली तरी शेतीसाठी आवश्यक खर्च भागवण्यासाठी नक्कीच उपयोगी ठरते. पात्र शेतकऱ्यांनी वेळेत e-KYC, बँक तपशील आणि जमीन नोंदी अद्ययावत ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.